Ngày 01/11/2026, trong khuôn khổ sự kiện DIGIFEST Đồng Nai 2026, Phiên hội thảo chuyên đề 2 với chủ đề “Phát triển hệ sinh thái các đô thị thông minh, logistics, cảng hàng không, cảng biển" đã diễn ra tại Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch thành phố Đồng Nai, với sự tham gia của đại diện các sở, ban, ngành, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong nước, quốc tế. Hội thảo tập trung trao đổi, đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm hình thành hệ sinh thái logistics số tích hợp, phát huy lợi thế hạ tầng giao thông, cảng hàng không, cảng biển và các khu công nghiệp trên địa bàn thành phố.

Tại hội thảo, đại diện lãnh đạo Sở Xây dựng thành phố Đồng Nai nhấn mạnh, việc hình thành hệ sinh thái logistics số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ vào hoạt động vận tải, kho bãi mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với tổ chức không gian phát triển, đầu tư kết cấu hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố trong giai đoạn mới.

Với lợi thế về vị trí địa lý và hệ thống hạ tầng ngày càng được đầu tư đồng bộ, Đồng Nai đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển các dịch vụ logistics chất lượng cao, vận tải đa phương thức, thương mại quốc tế và các hoạt động kinh tế gắn với hệ sinh thái hàng không. Trong đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng hệ thống cảng biển Phước An, Gò Dầu – Phước Thái, các khu công nghiệp và mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy là những đầu mối quan trọng tạo động lực phát triển.

Theo số liệu được trình bày tại hội thảo, thành phố hiện có 57 khu công nghiệp với tổng diện tích 21.581,22 ha, 04 khu bến cảng biển và hệ thống cảng thủy nội địa, cùng mạng lưới giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không. Đây là những điều kiện thuận lợi để nghiên cứu hình thành mạng lưới logistics có tính liên kết cao, phục vụ hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa.

Tuy nhiên, để phát huy đầy đủ tiềm năng này, thành phố cần giải quyết bài toán kết nối đồng bộ giữa hạ tầng vật lý, hoạt động vận hành, dữ liệu và cơ chế phối hợp. Trong đó, dữ liệu còn phân tán, thiếu liên thông giữa các hệ thống và các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng là một trong những vấn đề cần được quan tâm nghiên cứu, tháo gỡ.

Bốn nhóm giải pháp trọng tâm hình thành hệ sinh thái logistics số

Trên cơ sở phân tích thực trạng và yêu cầu phát triển, hội thảo tập trung trao đổi bốn nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tích hợp quy hoạch và kết nối hạ tầng logistics. Nghiên cứu tổng thể mối liên kết giữa Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hệ thống cảng biển, các khu công nghiệp, trung tâm logistics và mạng lưới giao thông liên vùng; gắn quy hoạch hạ tầng với nhu cầu vận hành thực tế của chuỗi cung ứng, đồng thời ứng dụng công nghệ số để dự báo nhu cầu, mô phỏng phương án kết nối và đánh giá hiệu quả khai thác hạ tầng.

Thứ hai, nghiên cứu mô hình kết nối và chia sẻ dữ liệu logistics. Tăng cường khả năng kết nối, trao đổi dữ liệu giữa doanh nghiệp vận tải, kho bãi, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và cơ quan quản lý nhà nước; từng bước hình thành hệ thống dữ liệu có tính liên thông, thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật và quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số gắn với hiệu quả thực tiễn. Nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây, bản sao số (Digital Twin) và các nền tảng số trong quản lý, điều hành logistics. Các công nghệ này có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu vận chuyển, nhận diện nguy cơ ùn tắc, tối ưu hóa phương án vận tải, giám sát phương tiện, hàng hóa và mô phỏng các kịch bản phát triển hạ tầng.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế phối hợp và lộ trình tổ chức thực hiện. Xác định rõ vai trò, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp hạ tầng, doanh nghiệp logistics và đơn vị công nghệ; nghiên cứu các mô hình đầu tư, hợp tác công – tư (PPP), đồng thời lựa chọn những luồng hàng hóa hoặc cụm liên kết có nhu cầu thực tế để triển khai thí điểm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.

Hướng đến mô hình đô thị thông minh lấy dữ liệu làm nền tảng

Một nội dung đáng chú ý được đề cập trong tài liệu trình bày tại hội thảo là định hướng phát triển hệ sinh thái đô thị thông minh toàn diện, trong đó hạ tầng vật lý và hạ tầng số cần được xây dựng song hành. Theo định hướng này, quy hoạch là nền tảng, công nghệ là động lực và người dân là trung tâm của quá trình phát triển.

Các giải pháp được đề xuất bao gồm ứng dụng bản sao số (Digital Twin) trong quản lý quy hoạch, tích hợp dữ liệu không gian từ tầng ngầm, mặt đất đến tầng không; nghiên cứu mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), thành phố sân bay gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành; xây dựng các tiêu chuẩn dữ liệu mở, tăng cường khả năng kết nối, chia sẻ giữa các hệ thống.

Đặc biệt, thay vì xây dựng một hệ thống tập trung quy mô lớn, định hướng được đặt ra là hình thành hệ sinh thái các bản sao số độc lập nhưng có khả năng liên kết, chia sẻ dữ liệu thông qua các giao diện kết nối (API). Trên cơ sở đó, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ mô phỏng các kịch bản “Nếu – Thì" trong các lĩnh vực như giao thông, logistics, ngập lụt, qua đó cung cấp thêm cơ sở phục vụ công tác quy hoạch và điều hành đô thị.

Bên cạnh đó, việc nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), thúc đẩy hợp tác công – tư trong đầu tư hạ tầng số và năng lượng xanh cũng được đặt ra nhằm tạo điều kiện thu hút nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tham gia phát triển các giải pháp mới.

Chuyển định hướng thành chương trình hành động có tính khả thi

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp được định hướng tập trung làm rõ ba vấn đề: lựa chọn mô hình hệ sinh thái logistics số phù hợp với điều kiện của Đồng Nai; xác định những luồng hàng hóa, khu vực và dữ liệu cần ưu tiên kết nối trước; xây dựng chương trình hành động, mô hình đầu tư thí điểm và bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả.

Trong đó, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp, xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và khả năng kết nối của hạ tầng hiện hữu. Các tiêu chí đánh giá cần chú trọng mức độ bao phủ dữ liệu, khả năng cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, độ chính xác của các mô hình dự báo và hiệu quả vận hành của toàn hệ sinh thái.

Hội thảo là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ giải pháp công nghệ, nhận diện những vấn đề cần ưu tiên giải quyết trong quá trình phát triển logistics số và đô thị thông minh tại Đồng Nai.

Thông qua các ý kiến, đề xuất tại hội thảo, thành phố có thêm cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện định hướng quy hoạch, phát triển hạ tầng, kết nối dữ liệu và xây dựng lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Với mục tiêu cuối cùng là giúp hàng hóa lưu thông thuận lợi hơn, giảm chi phí cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, việc hình thành hệ sinh thái logistics số được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng, góp phần xây dựng thành phố Đồng Nai phát triển theo hướng thông minh, hiện đại và bền vững trong thời gian tới.